Het voorzichtige begin van een beleidslijn

Wie een -inmiddels wat verouderd- artikel of boek over ICT en onderwijs leest, komt daarin vaak veelbelovende uitspraken tegen over de eigenschappen van ICT:

• 'ICT wordt gezien als een middel om zowel de docenten als de leerlingen opnieuw te betrekken bij en te enthousiasmeren voor onderwijs en leren.
• ICT kan motivatie verhogend werken. (...)
• De leerling kan met ICT meer invloed krijgen op zijn/haar leren.
• Met ICT kunnen leersituaties worden geschapen die levensechte situaties benaderen.
• Door de inzet van ICT kunnen leerwegen worden geïndividualiseerd en hierdoor kan het onderwijs beter aansluiten bij de individuele behoeften, het niveau en het leertempo van de leerling.'¹

'Lang werd gedacht dat ICT vanzelf zo'n stroomversnelling ging opleveren.'² Inmiddels is wel duidelijk dat de mogelijkheden van ICT 'pas ten volle benut worden als men deze gebruikt voor het ontwerpen van nieuwe vormen van onderwijs.'³
Wie bovenstaande eigenschappen van ICT dus terug wilt zien in zijn of haar eigen klas, zal een stap verder moeten gaan dan het uitvoeren van een aantal voorbeelden. Wel kan dit het startpunt vormen van een onderwijskundige en didactische overdenking!

Zo zou het digitale tijdschrift uitgevoerd door Annemieke Schmeitz, en het e-mailproject uitgevoerd door Silvia Kremer het startpunt kunnen zijn van een beleidslijn met een focus op productieve taken voor leerlingen. Productieve taken waarbinnen leerlingen de rol van onderzoeker, producent en/of informatieverwerker op zich nemen en waarbij ICT gebruikt wordt om informatie te verzamelen, teksten te schrijven, producten te publiceren, etc.
Bijvoorbeeld onderzoek doen naar objecten of personen in de directe omgeving van de school en de resultaten publiceren op de website van de school; een digitale encyclopedie samenstellen over de hoofdsteden van Europa; het natuurgebied of park in de buurt in kaart brengen door beschrijvingen, digitale foto's, ed.

De uitbreiding van de spellingsmethode uitgevoerd Inga Mulders kan het begin zijn van een beleidslijn ICT als ondersteuning.
Bijvoorbeeld de taalmethode uitbreiden met aanvullende software; intensief gebruik maken van tekstverwerkers tijdens de taalles; de digitale encyclopedie als extra informatiebron bij geschiedenis of aardrijkskunde inzetten; het structureel gebruik van remedial teachingsprogramma's bij rekenen.

Uiteraard zijn dit slechts voorbeelden van een mogelijk vervolg! Er kan namelijk nog vele andere manieren gekeken worden naar de plaats van ICT binnen de school: vakkenintegratie, het creëren van zoekruimtes voor leerlingen, het maken van leerroutes of het bouwen van leeromgevingen. Mogelijkheden genoeg dus...

¹ Voogt, J., & Odenthal, L. (1999). Met het oog op de toekomst. Een studie naar innovatief gebruik van ICT in het onderwijs. Enschede: Universiteitsdrukkerij Universiteit Twente. Pag. 4 - 5.
² Bronkhorst, J. (2002). Basisboek ICT Didactiek. Baarn: HB Uitgevers. Pag. 7.
³ Vos, E., Westhoek, E., Buitelaar, G., & Egberts, J. (2002). Pabo Nieuwe Stijl. Ontwerp, uitvoering en invoering van de experimentele lerarenopleiding basisonderwijs. Bunnik: Libertas Grafische Communicatie. Pag. 16.