Schaallinialen
Categorie:
Gecijferdheid
 
Korte beschrijving:
Ervaring leert dat werken met schaal vaak erg lastig is. Veelal blijkt dit pas tijdens de aardrijkskundeles. Het werken met schaal is echter voor een groot deel een reken-wiskundige activiteit. In deze lessuggestie bieden we u een hulpmiddeltje om het leren werken met schaal te ondersteunen.

Schaalliniaal:
Je begint met een lege schaalliniaal. 
Stel dat 1 cm in werkelijkheid 20 kilometer is (schaal 1 : 2.000.000). 
U kunt dit als volgt met de leerlingen bespreken: 
schaal 1 : 2.000.000 betekent:
1 cm is in werkelijkheid 2.000.000 cm 
ofwel 1 cm = 20.000 m 
ofwel 1 cm = 20 km

Nu kan de liniaal worden ingevuld:

1 cm is 20 km; 2 cm is 40 km; 3cm ->60 km enz. 
Als de schaalliniaal op deze wijze is ingevuld kunnen vervolgens allerlei metingen worden uitgevoerd. Er hoeft niet steeds opnieuw een volledige schaalberekening te worden gemaakt.
De leerlingen krijgen overigens niet alles cadeau; de mm streepjes moeten immers nog steeds worden geïnterpreteerd. Uiteraard moet bij elke schaal een nieuwe liniaal worden gemaakt.

Het werken met de schaalliniaal op de bovenbeschreven manier, is eigenlijk soort verhoudingstabel, maar dan op een andere manier vormgegeven. Het werken met schaal is voor veel kinderen moeilijk. Het probeem zit vaak in de vertaalslag van de gegeven schaal naar de werkelijkheid. 

Het laten verwoorden van de schaal als: 1 cm is in werkelijkheid ... cm is vaak al verhelderend. De aandacht richt zich bij deze lessuggestie dan ook daarop en vervolgens op het omrekenen. De essentie zit dus niet in het steeds weer opnieuw berekenen van de schaal. Als je dat 1 keer hebt gedaan kan de liniaal gebruikt worden voor opmeten van lengtes, en kan het resultaat worden afgelezen. Uiteraard moet wel steeds bij een andere schaal een nieuwe liniaal gemaakt worden. 

Leerlingen moeten al enig idee hebben van de betekenis van schaal om met de schaalliniaal te kunnen werken. Ook het kunnen maken van (grote) vermenigvuldigingen moet niet al te veel tijd kosten. Om de ene maat in de andere te kunnen omzetten is kennis van de lengtematen en de relatie daartussen van belang.
  

Welke groep:
  • groep 6
  • groep 7
  • groep 8
Organisatie:
Het leren werken met de schaaliniaal kan het beste klassikaal plaatsvinden.Als de leerlingen eenmaal weten hoe het werkt kan in volgende lessen waarin met schaal gewerkt wordt zelfstandig een schaalliniaal worden ingevuld. 
 
Bronnen:

Hier is een werkblad bijgevoegd met daarop 6 schaallinialen.


PS: om te zorgen dat de liniaaltjes de gewenste afmetingen krijgen moet u na het uitprinten controleren of de centimeterstreepjes inderdaad om de centimeter staan.
Mocht dat niet zo zijn, dan moet u het kopieerblad op de kopieermachine vergroten of verkleinen. Bovenaan het kopieerblad vindt u een tip waarmee u in een keer het vergrotingspercentage kunt vaststellen.
 

Auteur:
Esther Schmidt