| Een kwartet spel dat de kinderen spelend met zinsdelen en zinnen inzicht
doet krijgen in de elementaire zinsstructuur.
De leerlingen krijgen de opdracht een woord te noteren en daarmee een
zin te maken.
De zinnen worden voorgelezen; een paar enkelvoudige worden er uitgekozen
en op het bord geschreven.
De leerkracht licht de structuur van de bordzinnen toe met een kleurkrijt:
rood voor de persoonsvorm; groen voor het onderwerp; geel voor de voorwerpstukken
en blauw voor de bijwoordelijke bepalingen.
De leerkracht schrijft acht zinsdelen die samen twee zinnen vormen, op
het bord, kleur bij kleur, de leerlingen maken er twee zinnen van, die
ze opschrijven.
Een voorbeeld:
In rood: eet, kappen
In groen: jij, de mensen
In geel: dat stuk taart, veel bomen
In blauw: met grote happen, 's winters.
Hiermee zijn de volgende zinnen te fabriceren:
- Jij eet dat stuk taart met grote happen.
- De mensen kappen 's winters veel bomen.
Spelregels voor het zinnenkwartet:
- Een kwartet moet bestaan uit vier kaartjes.
- Een kwartet moet een normale Nederlandse zin zijn.
- De kaartjes worden bij de aanvang van het spel opgedeeld.
- Vastgesteld wordt wie mag beginnen.
- Men vraagt telkens een kleur aan een groepslid, men hoeft zelf geen
kaartje van die kleur te hebben.
- Men mag doorvragen tot men een kwartet heeft of tot men een kleur
vraagt, die de ander niet heeft. In beide gevallen gaat de beurt over
naar de laatste aan wie men gevraagd heeft.
- Het is mogelijk dat het spel niet uit komt, omdat er dubbele mogelijkheden
in zitten: onderwerpen zijn verwisselbaar.
- In eerste instantie werkt men niet met koppelwerkwoorden of hulpwerkwoorden,
evenmin met voorzetselvoorwerpen en dubbelverbonden bepalingen.
- Bij in ontleden gevorderde leerlingen kan men deze beperkingen opheffen;
de uitgebreide zinsdelen blijven natuurlijk steeds één
zinsdeel, ook al staat niet alle woorden ervan in de gewonen zin bij
elkaar.
Een voorbeeld:
Op kaartjes:
waren bang
de jongens
's avonds
in het donker
De zin luidt: Waren de jongens 's avonds in het donker bang?
|
Bij de selectie van de gemaakte zinnen laat de leerkracht zich leiden
door de volgende overwegingen. Het moeten enkelvoudige zinnen zijn; er mogen
geen koppelwerkwoorden in voorkomen, evenmin werkwoordelijke aanvullingen;
liefst bestaande uit vier of vijf zinsdelen.
Het is handig om de gekleurde zinsdelen op een transparant te zetten.
De leerlingen krijgen per groep een zinnenkwartet en spelen het kwartetspel
volgens speciale regels.
De kwartetten, die uit zinnen bestaan, worden in de groep voorgelezen.
Alle leerlingen schrijven er twee zinnen van over met hoofdletters en leestekens,
en onderstrepen de zinsdelen met de bijpassende kleuren.
|